Εντουάρντο Γκαλεάνο (1940-2015)

Κανένας δεν είναι από πουθενά.
Μερικοί προσπαθούν να συντηρήσουν τις αυταπάτες και δημιουργούν νοσταλγίες, ιδιοκτησίες, ύμνους και σημαίες.
Ανήκουμε όλοι στους τόπους που δεν γνωρίσαμε.
Αν υπάρχει νοσταλγία, είναι για τα πράγματα που ποτέ δεν είδαμε, για τις γυναίκες που μαζί δεν κοιμηθήκαμε κι ούτε ονειρευτήκαμε και για τους φίλους που δεν αποκτήσαμε ακόμα, τα βιβλία που δεν διαβάσαμε, τα φαγητά που αχνίζουν στη χύτρα κι ακόμα δεν τα δοκιμάσαμε.
Αυτή είναι η αληθινή νοσταλγία, η μοναδική...

Λέει ο Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο στη "Σκιά της Σκιάς"

Κι αν έκανε κάτι καλά αυτός ο Γκαλεάνο, αυτό ο συν-εφευρέτης της χρονοτοπομηχανής που λέγεται βιβλίο, είναι να σε κάνει να νοσταλγείς μέρη που ποτέ δεν επισκέφτηκες. Καλό ταξίδι εδώ γύρω!

Για τους συντρόφους

Κι αν ποτέ πιστέψω κάτι περισσότερο από αυτό, που το χάραξα με μελάνι στα βήματά μου, τότε ας είναι κάτι ανώτερο, αλλιώς, τόσα βήματα χαμένα...

Noir Désir - Le vent nous portera
Δε φοβάμαι το Ταξίδι
πρέπει να βλέπεις, να γεύεσαι
μαίανδροι στα κομμένα μας ήπατα
κι όλα θα πάνε καλά

Θα τα πάρει ο Άνεμος

Το μήνυμά σου στη Μεγάλη Άρκτο
κι η πορεία της διαδρομής
Μια βελούδινη στιγμή
Κι ας είναι κι άχρηστη

Θα την πάρει ο Άνεμος
Όλα θα χαθούν
Θα μάς πάρει ο Άνεμος

Το χάδι και το μυδράλλιο
Η πληγή που μας τυρρανά
Σαν παλάτια αλλοτινά
Τού χτες και τού αύριο

Θα τα πάρει ο Άνεμος

Γενετική τσέπης
Χρωμοσώματα στην ατμόσφαιρα
Γαλαξιακά ταξί
Και το ιπτάμενό μου χαλί, για δες

Θα το πάρει ο Άνεμος
Όλα θα χαθούν
Θα μάς πάρει ο Άνεμος



Το άρωμα των νεκρών μας χρόνων
Όσα θα μάς χτυπήσουν την πόρτα
Τ' άπειρα πεπρωμένα μας
Επιλέγουμε ένα, και τί μένει;

Θα μάς πάρει ο Άνεμος

Καθώς η παλίρροια ανεβαίνει 
κι όλοι ξαναμετρούν τα κουκκιά τους
κουβαλώ βαθιά μες στη σκιά μου
τις στάχτες σου

Θα τις πάρει ο Άνεμος
 


Μετάφραση Μιλτιάδης Θαλασσινός 2008

Καμιά φορά και με Bono

«Ότι αρχίζει ωραία, τελειώνει με πόνο». Μαλακίες. Πάμε πάλι. «Ότι αρχίζει ωραία τελειώνει με Bono». Ναι. Έτσι είναι. Τουλάχιστον στην περίπτωσή του. Με ένα μπουκάλι Ursus και Bono. Πόσο χειρότερα δηλαδή; Κι αν για την Ursus είχε μια δικαιολογία, μιας και ήταν το μοναδικό αλκοόλ που υπήρχε στο σπίτι –κι αυτό επειδή ποτέ δεν το έπινε κανείς από τη μέρα που κάποιος είχε κάνει το λάθος να το φέρει, για τον Bono τι να πούμε; Πάντως όπως και να το κάνεις, τόσο το δύστυχο μπουκάλι, όσο και ο αντιπαθητικός καλλιτέχνης είχαν δει μέσα σε κείνο το δωμάτιο, στο πρόσωπό του ήρωά μας είχαν βρει την αυτοεκπλήρωση τους. 

  

Αλλά πως βρέθηκε εκεί; Στον πάτο δηλαδή του βαρελιού, γιατί σίγουρα αν κάνει κανείς μια λίστα από τα πράγματα που θα έπρεπε να περιέχονται σ’ αυτό που ονομάζουμε «πάτο του βαρελιού» ο ντεμέκ Ιρλανδός με τα γυαλιά ηλίου και η ντεμέκ ισλανδική Βό(ν)τκα με τα μούσμουλα σίγουρα θα βρίσκονταν σε ένα πρόχειρο τοπ 100.

«Αλλά πως βρέθηκε εκεί» θα ρωτήσετε με άγχος πως λοξοδρόμησα.

Σιγά που δεν ξέρετε. «Το αληθές απόβαρον ενός ανθρώπου ισούται με τις αγάπες, τον οίκτο και την αηδία που ένιωσε στη ζωή. Δύο μεγάλες αδικίες εγνώρισα: την φτώχια και την ερωτική καταφρόνια.» Και μη μου πει κανείς πως το απόβαρο έχει σημασία και έννοια μόνο για τα εμπορεύματα. 

Εμπρός να γκρεμίσουμε...

Tα παιδιά μας δε θα μας ρωτάνε για την κρίση και τη λιτότητα, άλλωστε ποτέ μας δεν μπορέσαμε να κάνουμε ένα σοβαρό, οργανωμένο αγώνα. Τα παιδιά μας θα μας ρωτάνε για τον Έβρο, το Φαρμακονήσι, τη Λαμπεντούζα και την Αμυγδαλέζα. Και στην τελική, ας διαπραγματευτούν ότι θέλουν, εμείς μπορούμε να πάμε να γκρεμίσουμε αυτό το κολαστήριο των ψυχών με τα χεράκια μας??

Η μελωδία της παρακμής

Τα Σάββατα της Άνοιξης ξυπνούσα πάντα νωρίς. Ο λόγος; Με ξυπνούσε ένα συγκεκριμένο ζευγάρι που περνούσε κάτω από το μπαλκόνι μου. Αυτός σε αναπηρικό καροτσάκι, με ακορντεόν και φωνή να παίζει κάποια επιτυχία του τότε. Κι αυτή απλά να σπρώχνει το καροτσάκι, βάζοντάς τον μέσα στους ανθρώπους.
Κάποια Άνοιξη η μουσική έπαψε. Ήρθε η κρίση, φύγαν οι μουσικές. "Θα άλλαξαν δρόμο", σκέφτηκα και το ξέχασα. Έτσι, γιατί αν αγνοείς την πιθανότητα του κακού, είναι σα να τη διώχνεις. Σα να δέχεσαι a priori πως η γάτα στο κουτί είναι ζωντανή, γατάκ Schrodinger. Πολλάκις επιβεβαιωμένο ως αποτυχημένη μέθοδος αποφυγής πραγμάτων και καταστάσεων. Μην τη δοκιμάσετε.
 Και πέρασαν κάμποσες Άνοιξες. Και χτες, χωρίς να σκέφτομαι κάτι σχετικό, ανασύρθηκε και με χτύπησε στα μούτρα, φωνάζοντας μου: "Τώρα, τι το ξεχωριστό έχουν τα πρωινά του Σαββάτου σου και πως θα τα θυμάσαι";

Μια υπενθύμιση

Μεγαλώνω. Δεν έχω μεγαλώσει ακόμα και δεν ξέρω και πόσο θα μου πάρει. Μη γελάς, χαμογέλα με κατανόηση. Και μη σου φαίνεται ελαφρύ κι αστείο. Είναι πιο βαρύ αν κάτσεις να το καλοσκεφτείς. Αν κάτσεις.

Τι έλεγα; Α, ναι. Μεγαλώνω. Και φοβάμαι πολύ μη μεταμορφωθώ σε κάτι που δε θέλω. Μη γίνω ένας από αυτούς που κορόιδευα. Μην κάνω μια μεγαλόπρεπη κωλοτούμπα. Συνειδητά. Μη ξυπνήσω μια μέρα και δε με αναγνωρίζω. Ασυνείδητα. 

Έτσι βρήκα ένα κόλπο. Σημαδεύω το κορμί μου με πράγματα που έχουν σημασία. Που είμαι εγώ. Αν τα δεις, θα νομίζεις πως είναι τατουάζ. Αλλά δεν είναι. Είναι υπενθύμιση να μην χάσω τα σημαντικά. Μια πληγή με αίμα και μελάνη. Να μην τα αφήσω ακόμα κι αν γίνουν βαρίδια. Να μην με χάσω, όσο κουραστικό κι αν είναι αυτό.

Αν θα τα καταφέρω δεν ξέρω. Θα μάθουμε μόλις μεγαλώσω, φαντάζομαι.

Ξανά παιδί

Δεν πρόφτασα να ζήσω τα παιδικά μου χρόνια σαν παιδί. Ήρθαν γρήγορα οι ευθύνες, σαν πρόωρη περίοδος ή τριχοφυΐα και όπως άλλοι ανακαλύπτουν τις αλλαγές του σώματος νωρίτερα από τους υπόλοιπους, εγώ έμαθα να ανακαλύπτω τα όριά μου. Ίσως για αυτό και δεν μεγάλωσα ποτέ, σαν να το έβαλα στόχο, αφού δεν είμαι παιδί, αφού είμαι κάτι άλλο, δεν θα είμαι ποτέ και ενήλικας. Κάθε μέρα παλεύω να κρατήσω τον στόχο μου ζωντανό, συνειδητά, ασυνείδητα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Κάθε μέρα παραχωρώ κι από ένα κομμάτι στον εχθρό. Σχεδόν κάθε μέρα συνοδεύεται από ήττα. Τις λίγες όμως νίκες τις πανηγυρίζω όπως τότε, που είχα πετύχει το νικητήριο γκολ, το νικητήριο καλάθι, που έφαγα το παραπανίσιο παγωτό ή που έκανα ένα μπάνιο περισσότερο. Κι ας έκλεβα συχνά τον εαυτό μου μπαίνοντας και βγαίνοντας 3-4 φορές σε κάθε μπάνιο. Κι ας κλέβω κάθε μέρα τον εαυτό μου σ’ αυτή τη μάχη. Θα χάσω. Ακόμα κι από μένα θα χάσω. Αλλά τότε θα έχω κερδίσει. Το παιδί θα είναι ξανά παιδί. Ένα άλλο παιδί.

Κι αυτό είναι το μόνο που μετράει.